Βιολογία αποκαλείται η επιστημονική μελέτη της ζωής. Ακριβώς επειδή ασχολείται με το μαγευτικό φαινόμενο που λέγεται «ζωή», ως επιστημονικός κλάδος είναι από τους πιο ενδιαφέροντες. Συνδέεται με επιστήμες όπως αυτές της Χημείας, της Φυσικής, των Μαθηματικών και της Ιατρικής, και επιφυλάσσει για όποιον ασχοληθεί μαζί της ένα συνεχές αίσθημα εξέλιξης. Στην ουσία η Βιολογία είναι ένα σύνολο απαντήσεων στα πιο θεμελιώδη ερωτήματα όπως: Τι είναι η ζωή; Ποιοι κανόνες διέπουν τη δική μας ύπαρξη αλλά και την ύπαρξη αμέτρητων ακόμα ζωντανών οργανισμών; Ποια είναι η οικολογική σύνδεση του ενός οργανισμού με τον άλλο; Ποια εξελικτικά μοτίβα σχετίζονται με τους οργανισμούς; 

Οι βιολόγοι μελετούν τη ζωή σε διάφορα επίπεδα, από το πιο μικρό κύτταρο έως ολόκληρα οικοσυστήματα. Και η συμβολή τους ανέκαθεν στην κατανόηση του φαινομένου της ζωής ήταν πολύτιμη. Από τους Hans και Zacharias Janssen που έφτιαξαν το πρώτο μικροσκόπιο το 1590, ως τον Κάρολο Δαρβίνο που πρώτος αποτύπωσε την εξελικτική θεωρία τo 1859, και από τον Φλέμινγκ που ανακάλυψε την πενικιλίνη το 1928 μέχρι τους βιολόγους υπό τον καθηγητή Πάτρικ Τσίνερι του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ που το 2022 ανακάλυψαν πώς ακριβώς τα μιτοχόνδρια αλλάζουν το DNA μας.

Σύμφωνα με το Γραφείο Στατιστικών Εργασίας (Bureau of Labor Statistics), η απασχόληση στον κλάδο της βιολογίας αναμένεται να αναπτυχθεί κατά 9% έως το 2031, με ρυθμό ταχύτερο από τον μέσο όρο ανάπτυξης άλλων επαγγελμάτων. Στο site της Πανελλήνιας Ένωσης Βιοεπιστημόνων (ΠΕΒ) μπορεί να δει κανείς αρκετές θέσεις εργασίας που είναι διαθέσιμες για Βιοεπιστήμονες στην Ελλάδα. Πολλοί επαγγελματικοί ρόλοι θεωρούν αρκετό το Πτυχίο Βιολογίας, ενώ κάποιοι άλλοι χρειάζονται περαιτέρω σπουδές και εξειδίκευση. 

Τα επαγγελματικά δικαιώματα των Βιολόγων ορίζονται και προβλέπονται με τον Ν. 716/77, το Π.Δ 541/78, το Π.Δ 256/1998 και το Π.Δ 50 ΦΕΚ 39/5-3-01.

Ενδεικτικά μερικοί κλάδοι που μπορεί να ακολουθήσει κάποιος/α απόφοιτος/η Βιολογίας:

Καριέρα στον τομέα της Έρευνας

Η επιστημονική έρευνα δεν είναι μόνο ζωτικής σημασίας για την κοινωνία, αλλά και μια ιδιαίτερα συναρπαστική καριέρα για τους αποφοίτους της Βιολογίας. Το κύριο αντικείμενο ενός/μιας απόφοιτου/ης ως ερευνητή/τριας βιολόγου θα είναι να διευρύνει τη γνώση του κόσμου μας. Οι σταδιοδρομίες στην έρευνα, παρέχουν ίσως το ευρύτερο πεδίο καριέρας καθώς όλοι μπορούν να ασχοληθούν με την έρευνα, ανεξάρτητα από την εξειδίκευσή τους.

Το πιο συνηθισμένο αντικείμενο είναι η έρευνα σε τομείς όπως η υγεία και οι ασθένειες, η νευρολογία, η γονιδιωματική, η μικροβιολογία και η φαρμακολογία. Οι ερευνητές/τριες, με τα κατάλληλα πρόσθετα προσόντα, μπορούν να εργαστούν σε ακαδημαϊκά ιδρύματα, ερευνητικά ιδρύματα, ιατρικές εγκαταστάσεις και νοσοκομεία, αλλά και σε επιχειρήσεις και στη βιομηχανία.

Καθώς ο 21ος αιώνας θεωρείται ως ο αιώνας της βιολογίας, ειδικότητες όπως η βιοτεχνολογία, η μοριακή βιολογία, η μοριακή ιατρική, η γονιδιακή θεραπεία θα έχουν καλές προοπτικές απασχόλησης, ιδιαίτερα στον ερευνητικό τομέα, όπου δημιουργούνται νέες θέσεις εργασίας.

Ενδεικτικά όσοι/όσες ενδιαφέρονται να ασχοληθούν με την έρευνα, μπορούν να απορροφηθούν σε φορείς όπως το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, το Ερευνητικό Ινστιτούτο Παστέρ, το ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», το Ινστιτούτο Βιοτεχνολογίας Κρήτης, το Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών και το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Βιολογίας Κρήτης. Επίσης, αξίζει να σημειωθεί το "Ίδρυμα Ιατροβιολογικών Ερευνών, Ακαδημίας Αθηνών, ΙΙΒΕΑΑ". Είναι από τα πιο σύγχρονα στην Ελλάδα και λαμβάνει χρηματοδοτήσεις.

Καριέρα στον τομέα της Υγείας

Εάν επιλέξει κάποιος να εργαστεί συγκεκριμένα στον τομέα της Υγείας ως Βιολόγος, το κύριο αντικείμενό του θα περιλαμβάνει συμμετοχή σε εκστρατείες για την πρόληψη και τη θεραπεία ασθενειών όπως το AIDS, ο καρκίνος, οι καρδιακές παθήσεις και πολλές άλλες λιγότερο γνωστές ασθένειες. Αν και πολλά επαγγέλματα στον τομέα της Υγείας απαιτούν περισσότερη εξειδίκευση πέρα από το πτυχίο Βιολογίας, η ζήτηση και η απορρόφηση γενικά στον τομέα αυτό, είναι σημαντική.

Ενδεικτικά έχεις τη δυνατότητα να απασχοληθείς σε διαγνωστικά εργαστήρια, μονάδες εξωσωματικής γονιμοποίησης, σε κρατικά ή ιδιωτικά κέντρα, όπως μονάδες διάγνωσης μεσογειακής αναιμίας, μονάδες προγεννητικής διάγνωσης κληρονομικών ασθενειών και μονάδες κυτταρογενετικής. Επίσης, μπορείς να εργαστείς ως ιατρικός επισκέπτης. 

Επίσης, οι βιολόγοι προσλαμβάνονται σε ΜΚΟ όπως οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα για να προσφέρουν προηγμένη υγειονομική περίθαλψη σε αναπτυσσόμενες περιοχές και περιοχές που έχουν πληγεί από πολέμους.

Οι απόφοιτοι/ες Τμημάτων Βιολογίας μπορούν να εργαστούν και στο Εθνικό Σύστημα Υγείας. Μπορούν να διεκδικήσουν θέσεις ΠΕ (Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης) Βιολόγων σε πιθανή προκήρυξη του ΑΣΕΠ. Το κλαδολόγιο είναι μια κατηγοριοποίηση που έχει γίνει για τον καθορισμό των προσόντων διορισμού σε θέσεις εργασίας του δημόσιου φορέα.

 Οι κλάδοι ΠΕ Βιολόγων και ΠΕ Βιοχημικών περιέχουν όλες εκείνες τις ειδικότητες Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΠΕ) οι οποίες σχετίζονται με την Βιολογία.

Επίσης, στα Νοσοκομεία γίνονται προσλήψεις σε πιο εξειδικευμένες ειδικότητες Βιολόγων, όπως ΠΕ Βιοχημικών με ειδίκευση στην Κυτταρική Θεραπεία, στη Γονιδιακή Θεραπεία, στη Μοριακή Ιολογία κτλ.

Καριέρα στον τομέα του Περιβάλλοντος

Ως Περιβαλλοντικός Επιστήμονας, το αντικείμενό ενός αποφοίτου Βιολογίας θα είναι η προσπάθεια επίλυσης των περιβαλλοντικών προβλημάτων και η προστασία των φυσικών πόρων και της άγριας ζωής. Η προστασία με λίγα λόγια, των φυτών και των ζώων όπως και η διατήρησή τους για τις μελλοντικές γενιές. Ως περιβαλλοντολόγος μπορεί να εργαστεί κανείς σε τομείς σχετιζόμενους με την περιβαλλοντική διαχείριση ή τον έλεγχο της ρύπανσης ή τη βιοτεχνολογία. 

Η σταδιοδρομία που μπορεί να ακολουθήσει κάποιος με ένα πτυχίο Βιολογίας μπορεί να περιλαμβάνει ρόλους όπως: θαλάσσιος βιολόγος, βιολόγος άγριας ζωής, conservation biologist, environmental manager. Σε αυτούς τους ρόλους, θα κληθεί να εκτελέσει προγράμματα αποκατάστασης για απειλούμενα είδη και να παρέχει εκπαίδευση στο ευρύ κοινό. Οι εργοδότες μπορεί να είναι μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί, κυβερνητικοί και δημόσιοι φορείς καθώς και εταιρείες οικολογικής συμβουλευτικής.

Οι απόφοιτοι/ες Βιολογίας μπορούν να διεκδικήσουν θέσεις ΠΕ (Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης) Περιβάλλοντος στον δημόσιο τομέα.

Στον κλάδο ΠΕ Περιβάλλοντος ανήκουν αυτοί που έχουν πτυχίο:  Πτυχίο ή δίπλωμα Περιβάλλοντος ή Μηχανικού Περιβάλλοντος ή Βιολογίας ή Βιολογικών Εφαρμογών και Τεχνολογιών ή Βιοχημείας ή Βιοχημείας και Βιοτεχνολογίας ή Ιατρικής Βιοχημείας ή Γεωγραφίας ή Περιβαλλοντικής Χαρτογραφίας ή Γεωλογίας ή Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος ή Δασολογίας ή Δασολογίας και Διαχείρισης Περιβάλλοντος και Φυσικών Πόρων ή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος ή Διαχείρισης Αγροτικού Περιβάλλοντος και Φυσικών Πόρων ή Διαχείρισης Περιβάλλοντος και Φυσικών Πόρων ή Επιστήμης της Θάλασσας ή Επιστημών της Θάλασσας ή Επιστημών και Πολιτισμού - Κατεύθυνση Επιστημών Περιβάλλοντος ή Εφαρμοσμένης Αγροοικολογίας ή Χημείας ή Χημικού Μηχανικού ή Χημικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος ή Επιστήμης των Υλικών ή Επιστήμης και Τεχνολογίας Υλικών ή Μηχανικών Επιστήμης Υλικών ή Φυσικής ή Φυσικών Επιστημών ή Σπουδών στις Φυσικές Επιστήμες ή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών με κατεύθυνση Φυσικού Εφαρμογών ή Ωκεανογραφίας και Θαλασσίων Βιοεπιστημών Α.Ε.Ι. της ημεδαπής ή ακαδημαϊκά ισοδύναμος ή ισότιμος τίτλος αντίστοιχης ειδικότητας σχολών της αλλοδαπής.

Έτσι όταν υπάρχει προκήρυξη από τον ΑΣΕΠ ή άλλον φορέα για ΠΕ Περιβάλλοντος μπορούν να συμμετάσχουν όλες οι παραπάνω ειδικότητες μεταξύ των οποίων είναι οι πτυχιούχοι Βιολογίας.

Βασικά κριτήρια για την πρόσληψη παίζουν τα προσόντα του κάθε υποψηφίου (βαθμός πτυχίου, κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου, κάτοχος διδακτορικού τίτλου, εργασιακή εμπειρία, ξένες γλώσσες κ.λπ). Σε περίπτωση ισοψηφίας δύο διαφορετικών ειδικοτήτων τότε η πρόσληψη γίνεται με τη σειρά προτεραιότητας που αναφέρεται παραπάνω. Δηλαδή οι Περιβαλλοντολόγοι έχουν το πλεονέκτημα μετά τους Μηχανικούς Περιβάλλοντος σε περίπτωση ισοβαθμίας, ενώ οι Βιολόγοι είναι χαμηλά στη λίστα.

Καριέρα στον τομέα της Εκπαίδευσης

Με πτυχίο Βιολογίας και παιδαγωγική επάρκεια μπορείς κανείς να εργαστεί στην εκπαίδευση. Θα κληθεί να διδάξει νέους και να τους ενθαρρύνει να μάθουν τον κόσμο, είτε σε μία τάξη ή σε ένα εργαστήριο, σε ένα μουσείο ή και στη φύση. Όσο πιο ψηλά ανεβαίνει κανείς στον κόσμο της εκπαίδευσης τόσα περισσότερα τα προσόντα που θα χρειάζεται. Για παράδειγμα, ένας καθηγητής πρωτοβάθμιας ή δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης συνήθως χρειάζεται μόνο το πτυχίο Βιολογίας και τίτλο κατάρτισης εκπαιδευτικού.

Εάν έπειτα επιλέξει να προχωρήσει σε διδακτορικές σπουδές και να συνεχίσει να εργάζεται στο πλαίσιο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, ίσως του δοθεί η δυνατότητα να δημιουργήσει τη δική του ερευνητική δραστηριότητα, να δημοσιεύσει τη δουλειά του ή/και να γίνει μέλος ενός συμβουλίου με σκοπό τη συμβουλευτική. 

Οι απόφοιτοι/ες Βιολογίας μπορούν να ενταχθούν στην δημόσια εκπαίδευση ως καθηγητές/τριες μετά από την συμμετοχή σε σχετικό διαγωνισμό ΑΣΕΠ (με μόρια ή με γραπτές εξετάσεις).

 Οι Βιολόγοι ανήκουν στον Κλάδο ΠΕ 04 Φυσικών Επιστημών (ΠΕ 04.04 Βιολόγοι). Για διορισμό στην Εκπαίδευση στην Ελλάδα μπορούν να ενταχθούν στον κλάδο όσοι έχουν:

• Πτυχίο Βιολογίας ή Βιολογικών Εφαρμογών και Τεχνολογιών (Πανεπιστημίου Ιωαννίνων) ή Μοριακής Βιολογίας & Γενετικής (Δημοκρίτειου Παν/μίου) ή Βιοχημείας και Βιοτεχνολογίας (Πανεπιστημίου Θεσσαλίας) ή Βιοχημείας Προγράμματος Σπουδών Επιλογής (Πανεπιστημίου Ιωαννίνων), της ημεδαπής ή ισότιμο και αντίστοιχο ή ακαδημαϊκά ισοδύναμο πτυχίο της αλλοδαπής.

Παράλληλα, οι απόφοιτοι/ες Βιολογίας μπορούν να απασχοληθούν σε ιδιωτικά σχολεία και φροντιστήρια χωρίς τη διαδικασία του ΑΣΕΠ. 

Καριέρα στον τομέα της Βιοτεχνολογίας

Η βιοτεχνολογία είναι η χρήση των επιστημονικών αρχών για την ανάπτυξη και την ενίσχυση της τεχνολογίας σε διάφορους τομείς, συμπεριλαμβανομένης της αγοράς καταναλωτικών αγαθών, της αγοράς τεχνολογίας, των επιχειρήσεων και της βιομηχανίας.

Το επίκεντρο ενδιαφέροντος ενός πτυχιούχου Βιολογίας είναι συχνά η γεωργία, η επιστήμη των τροφίμων και η ιατρικής, όπου ως βιοτεχνολόγος θα έχει τη δυνατότητα να ασχοληθεί με τη γενετική μηχανική, την ανάπτυξη φαρμάκων και την προώθηση ιατρικών τεχνολογιών όπως η νανοτεχνολογία. 

Καριέρα στον τομέα των Επιχειρήσεων και της Βιομηχανίας

Ως απόφοιτος/η Βιολογίας, μπορεί να εργαστεί κάποιος/α στις επιχειρήσεις και ειδικά στον φαρμακευτικό κλάδο που αποτελεί μια τεράστια βιομηχανία και έχει συνεχή ανάγκη βιολόγων. Το αντικείμενο αφορά την έρευνα και την ανάπτυξη, τις δοκιμές νέων προϊόντων και την προετοιμασία τους για την αγορά. 

Άλλες πιθανές κατευθύνσεις σταδιοδρομίας είναι η τεχνολογία τροφίμων, οι μονάδες βιολογικού καθαρισμού και ο οικολογικός τουρισμός. Σε αυτούς του τομείς, μπορεί να εργαστεί και ως ελεύθερος επαγγελματίας. 

Καριέρα σε δημιουργικά επαγγέλματα ίσως λιγότερο γνωστά για τη σύνδεσή τους με τη Βιολογία

Ένας/μία κάτοχος πτυχίου Βιολογίας μπορεί να απασχοληθεί με επιτυχία και σε λιγότερο αναμενόμενους τομείς. Αναφέρουμε ενδεικτικά μόνο την εγκληματολογία, τη νομοθεσία, τα οικονομικά και τη δημοσιογραφία. 

Στην Εγκληματολογία

Ως εγκληματολόγος ένας/μία απόφοιτος/η Βιολογίας θα απασχοληθεί σε αστυνομικές ή νομικές υπηρεσίες με σκοπό να ελέγχει και να επεξεργάζεται τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν σε ποινικές έρευνες. Πολλοί επιστήμονες εγκληματολογίας εξειδικεύονται σε συγκεκριμένους τομείς όπως η εγκληματολογική οδοντολογία, η εγκληματολογική ανθρωπολογία, η εξέταση της σκηνής του εγκλήματος, ή εργάζονται ως ιατροδικαστές κατόπιν περαιτέρω σπουδών.

Στη Νομοθεσία

Η σταδιοδρομία ενός/μιας αποφοίτου ως βιολόγος για το κράτος και τη νομοθεσία, απαιτεί στενή συνεργασία με κυβερνητικούς αξιωματούχους αλλά και φορείς χάραξης πολιτικής. Το αντικείμενο αφορά την παροχή συμβουλών για τη δημιουργία νέων νόμων που αφορούν θέματα όπως η βιοϊατρική έρευνα και η περιβαλλοντική νομοθεσία. Μια τέτοια θέση έχει σκοπό να διασφαλίσει ότι οι αλλαγές στο νομικό σύστημα θα βασίζονται στην επιστήμη. Ένας βιολόγος μπορεί να εργαστεί σε περιφερειακό ή εθνικό επίπεδο ως πολιτικός σύμβουλος για επιστημονικούς οργανισμούς ή για μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς.

Στα Οικονομικά

Εάν ένας/μία απόφοιτος/η τα πάει καλά με τους αριθμούς, ίσως θελήσει να ακολουθήσει μια καριέρα στον κλάδο των Biological Economics. Αυτό θα απαιτεί να εργάζεται σε κυβερνητικούς φορείς ή άλλους οργανισμούς ώστε να εξετάζει την οικονομική διάσταση ή την επίπτωση των βιολογικών προβλημάτων όπως η εξαφάνιση ειδών, η εξαφάνιση δασών και η μόλυνση. Παρόμοιοι ρόλοι περιλαμβάνουν την κοινωνικοοικονομική (επικεντρωμένη στον άνθρωπο), την περιβαλλοντική οικονομία (επικεντρωμένη στη διατήρηση του φυσικού κεφαλαίου) και την οικολογική οικονομία (εστιάζει στη σχέση μεταξύ φυσικών οικοσυστημάτων και ανθρώπινων οικονομιών).

Στη Δημοσιογραφία

Εάν κάποιος ενδιαφέρεται για τον κόσμο των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, ένα πτυχίο Βιολογίας και ένα πτυχίο Δημοσιογραφίας έχουν αρκετά ευρύ πεδίο απασχόλησης. Αυτό, διότι το πτυχίο Βιολογίας μπορεί να βοηθήσει να μπει κανείς στον κόσμο των ΜΜΕ ως επιστημονικός συνεργάτης, ώστε να γράφει για περιοδικά και εφημερίδες ή να εκπαιδεύει, να ευαισθητοποιεί και να ενημερώνει το κοινό για επίκαιρα θέματα της επιστήμης του μέσα από τηλεοπτικές εκπομπές και ντοκιμαντέρ.

Για να βρεις όλα τα μεταπτυχιακά που υπάρχουν σε Ελλάδα & Κύπρο στον κλάδο της Βιολογίας, ψάξε στη μηχανή αναζήτησης του eduguide, γράφοντας τις αντίστοιχες λέξεις-κλειδιά (π.χ. «Βιολογία», «Biology» κλπ).

Περισσότερες πληροφορίες για τις σπουδές στη Βιολογία μπορείτε να βρείτε εδώ.