Δεν είναι μια σκέψη που κάνουν όλοι οι φοιτητές, αλλά όσοι την κάνουν τη βιώνουν έντονα. Μπορεί να εμφανιστεί ξαφνικά, μετά από ένα μάθημα ή μια εξεταστική, ή να χτίζεται αργά, καθώς περνά ο καιρός και η σχολή δεν μοιάζει με αυτό που περίμενες. Σε κάθε περίπτωση, το να αναρωτιέσαι αν η επιλογή σου ήταν σωστή δεν είναι ούτε σπάνιο ούτε «λάθος».

Η επιλογή σχολής γίνεται συνήθως σε ηλικία 17–18 ετών, με περιορισμένη εμπειρία και πολλές εξωτερικές πιέσεις. Είναι απολύτως λογικό, λοιπόν, να ανακαλύπτεις στην πορεία ότι η σχολή που διάλεξες δεν ταιριάζει σε σένα ή δεν σε εκφράζει όπως περίμενες. Το σημαντικό είναι να σκεφτείς τι κάνεις από εδώ και πέρα.

Πρώτα απ’ όλα: τι ακριβώς δεν σου αρέσει;
Πριν πάρεις οποιαδήποτε απόφαση, αξίζει να ξεκαθαρίσεις τι είναι αυτό που σε δυσκολεύει. Μπορεί να μη σου αρέσει το αντικείμενο αλλά μπορεί και να περνάς απλώς μια δύσκολη περίοδο.

Μερικές συνηθισμένες αιτίες είναι:

• το περιεχόμενο των μαθημάτων δεν σε ενδιαφέρει
• η σχολή δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες σου
• δυσκολεύεσαι πολύ στις ακαδημαϊκές σου υποχρεώσεις
• το επαγγελματικό μέλλον σου φαίνεται θολό
• νιώθεις πίεση, άγχος ή απογοήτευση

Η διάκριση αυτή είναι σημαντική, γιατί κάθε περίπτωση οδηγεί σε διαφορετικές επιλογές.

Μήπως είναι απλώς μια δύσκολη φάση;
Πολλές φορές η απογοήτευση δεν έχει να κάνει με τη σχολή συνολικά, αλλά με συγκεκριμένες συνθήκες: απαιτητικά πρώτα έτη, κακή οργάνωση, δύσκολη εξεταστική, ή προσωπικά ζητήματα. Σε τέτοιες περιπτώσεις, αξίζει να δώσεις χρόνο, ειδικά αν το αντικείμενο σε ενδιαφέρει έστω και λίγο. Μια συζήτηση με συμφοιτητές, παλιότερους φοιτητές ή έναν σύμβουλο σπουδών μπορεί να σου δώσει μια πιο ρεαλιστική εικόνα για το τι αλλάζει στα επόμενα έτη.

Αν τελικά δεν σου ταιριάζει, ποιες επιλογές έχεις;
Όταν η δυσαρέσκεια με τη σχολή δεν είναι προσωρινή αλλά επαναλαμβανόμενη σκέψη, αξίζει να εξετάσεις όλες τις διαθέσιμες επιλογές. Και είναι περισσότερες απ’ όσες συνήθως πιστεύουν οι φοιτητές.

1. Αλλαγή σχολής ή τμήματος
Η πιο «προφανής» επιλογή είναι και η πιο δύσκολη συναισθηματικά. Ανάλογα με την περίπτωση, μπορείς να εξετάσεις:

• Μετεγγραφή/μετακίνηση σε συγγενές τμήμα: Αν το πρόβλημα είναι η πόλη ή η απόσταση, αλλά το αντικείμενο σου αρέσει. Εδώ μπορείς να διαβάσεις περισσότερες πληροφορίες που αφορούν την τελευταία προκήρυξη μετεγγραφών. Η σελίδα ανανεώνεται κάθε χρόνο με τη νέα προκήρυξη.
• Αλλαγή κατεύθυνσης μέσα στη σχολή: Πολλά τμήματα προσφέρουν διαφορετικές ειδικεύσεις μετά το δεύτερο έτος.
• Εισαγωγή με το 10% (Χωρίς νέες εξετάσεις): Αν έχεις δώσει Πανελλαδικές τα δύο προηγούμενα έτη, μπορείς να διεκδικήσεις μια θέση σε άλλη σχολή χρησιμοποιώντας την ήδη υπάρχουσα βαθμολογία σου. 
• Δεύτερη προσπάθεια μέσω Πανελλαδικών εξετάσεων: Δεν είναι λύση για όλους, αλλά για κάποιους αποτελεί ουσιαστικό restart αν ο στόχος τους απαιτεί πολύ υψηλότερη βαθμολογία.

2. Κατατακτήριες Εξετάσεις
Αν πάλι βρίσκεσαι κοντά στο πτυχίο και δεν θέλεις να εγκαταλείψεις την προσπάθεια, υπάρχει η επιλογή της υπομονής με στόχο τη συμμετοχή σε Κατατακτήριες Εξετάσεις. Αφού πάρεις το πτυχίο σου, μπορείς να δώσεις εξετάσεις σε 3 μαθήματα για να εισαχθείς σε άλλη σχολή που σε ενδιαφέρει πραγματικά. Μάλιστα είναι η ιδανική επιλογή αν θέλεις να συνδυάσεις δύο διαφορετικά γνωστικά αντικείμενα, αποκτώντας ένα πολύ ισχυρό και πολυδιάστατο βιογραφικό στην αγορά εργασίας. Βρες όλες τις πληροφορίες που χρειάζεσαι για τις κατατακτήριες εδώ.

3. Αλλαγή πορείας μέσω μεταπτυχιακού
Πολλοί φοιτητές δεν γνωρίζουν ότι το μεταπτυχιακό μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα αλλαγής κατεύθυνσης. Δεν είναι απαραίτητο να συνεχίσεις ακριβώς στο ίδιο αντικείμενο με το προπτυχιακό σου.

Υπάρχουν μεταπτυχιακά που:

• δέχονται αποφοίτους από διαφορετικά τμήματα
• συνδυάζουν διεπιστημονικά αντικείμενα
• ανοίγουν νέες επαγγελματικές διεξόδους

Έτσι, μπορείς να ολοκληρώσεις τη σχολή σου και να κατευθυνθείς αργότερα σε κάτι που σου ταιριάζει περισσότερο. Στη σειρά άρθρων του eduguide "Μεταπτυχιακά ανά κλάδο" μπορείς να βρεις ολοκληρωμένους οδηγούς με επιλογές μεταπτυχιακών για κάθε πτυχίο. Tip: στη μηχανή αναζήτησης του eduguide μπορείς να βρεις χιλιάδες μεταπτυχιακά και να φιλτράρεις με βάση το αντικείμενο που σε ενδιαφέρει τώρα.

4. Upskilling: Μαθήματα και σεμινάρια 
Αν δεν είσαι σίγουρος/η τι σε ενδιαφέρει ή θέλεις να δοκιμάσεις κάτι διαφορετικό, τα προγράμματα δια βίου μάθησης πανεπιστημίων όπως το e-learning και το ΚΕΔΙΒΙΜ του ΕΚΠΑ ή διεθνείς εκπαιδευτικές πλατφόρμες όπως coursera, udemy και edx είναι εξαιρετικές επιλογές.

Μέσα από αυτά μπορείς:

• να γνωρίσεις νέους τομείς χωρίς δέσμευση ετών
• να αποκτήσεις πρακτικές δεξιότητες
• να δεις αν ένα αντικείμενο σου ταιριάζει πριν επενδύσεις περισσότερο

Για πολλούς φοιτητές, αυτά τα προγράμματα λειτουργούν ως «ασφαλής δοκιμή» πριν από μεγαλύτερες αποφάσεις.

5. Πρακτική άσκηση ως δοκιμαστική περίοδος
Η πρακτική άσκηση είναι συχνά το σημείο όπου ξεκαθαρίζουν πολλά. Άλλο να διαβάζεις για ένα αντικείμενο και άλλο να το ζεις στην πράξη. Διάβασε εδώ "5 Λόγους για να κάνεις Πρακτική Άσκηση".

Μέσα από την πρακτική μπορείς:

• να δεις πώς είναι η καθημερινότητα του επαγγέλματος
• να καταλάβεις αν σε εκφράζει το αντικείμενο
• να ανακαλύψεις εναλλακτικούς ρόλους που δεν είχες σκεφτεί

Ακόμα και αν καταλήξεις ότι «δεν είναι για σένα», αυτό είναι πολύτιμη γνώση.

6. Συνέχιση της σχολής με διαφορετική στρατηγική
Αρκετοί φοιτητές επιλέγουν συνειδητά να ολοκληρώσουν τη σχολή τους, ακόμη κι αν δεν τους ενθουσιάζει, και να χτίσουν παράλληλα κάτι διαφορετικό.

Για παράδειγμα:

• επενδύουν σε δεξιότητες εκτός αντικειμένου
• παρακολουθούν σεμινάρια και διεκδικούν πιστοποιήσεις
• στρέφονται αλλού επαγγελματικά μετά το πτυχίο

Το πτυχίο γίνεται εφόδιο, όχι περιορισμός.

7. Προσωρινή αναστολή σπουδών (Gap year)
Η αναστολή δεν σημαίνει εγκατάλειψη. Μπορεί να σου δώσει τον απαραίτητο χρόνο για να:

• ξεκαθαρίσεις τι θέλεις
• δουλέψεις ή αποκτήσεις εμπειρία
• επανέλθεις με πιο συνειδητή επιλογή

Για αρκετούς φοιτητές, αυτή η παύση αποδεικνύεται καθοριστική.

Και αν φοβάμαι ότι «χάνω τον χρόνο μου»;
Ο φόβος αυτός είναι απόλυτα κατανοητός, αλλά συχνά παραπλανητικός. Ο χρόνος δεν χάνεται όταν εξερευνείς, δοκιμάζεις και μαθαίνεις καλύτερα τον εαυτό σου. Χάνεται όταν μένεις εγκλωβισμένος/η σε μια επιλογή που δεν σε εξελίσσει. Οι σπουδές δεν έχουν μία σωστή διαδρομή. Και το eduguide υπάρχει ακριβώς για να σου δείχνει ότι οι επιλογές είναι περισσότερες απ’ όσες φαίνονται αρχικά.

Τελικά, τι σημαίνει «σωστή επιλογή»;
Σημαίνει να παίρνεις αποφάσεις με όσα ξέρεις σήμερα, όχι με όσα πίστευες στα 18. Αν η σχολή σου δεν σου αρέσει, δεν απέτυχες. Απλώς εξελίσσεσαι. Και αυτό είναι η μεγαλύτερη επιτυχία.

Κείμενο: Βάλια Κοντού
Εικόνα: Canva